वैचारिक गुलामगिरी

२०१४ निवडणुक पुर्व आणि निवडणुक उत्तरांत सोशल नेटवर्किंग साईट्स वरील लोकांच्या पोस्ट आणि कमेंट्स वाचुन एक लक्षात आलेली गोष्ट म्हणजे माणसाला जगण्यासाठी कुठल्या ना कुठल्यातरी विचारधारेची, श्रद्धास्थानाची गरज लागतेच.
भले तुम्ही नास्तिक असाल पण नास्तिकाला पण त्याच्या विचारप्रणालीचा गुरु (श्रद्धा स्थान) आणि त्याच्या विचारसरणीचा संप्रदाय हा लागतोच. सगळ्यांचीच एकदम rigid मते.

धर्म, जात, पोटजात, देश, संस्कृति, खंड, वंश, गोत्र, भाषा, पोटभाषा वगैरे वगैरे गोष्टी कमी का होत्या म्हणुन त्यात अजुन एका गोष्टीची भर पडली आहे आणि ती म्हणजे तुमचा राजकिय़ पक्ष.
स्वत:चा राजकीय पक्ष किंवा आणि त्याची बाजु घेउन हिरिरिने भांडणारी मंडळी सोशल नेटवर्किंग साईट्स वर सर्रास मिळतात.

तुम्ही सेक्यूलर असा, धर्मांध असा, कम्युनिस्ट असा, समाजवादी असा, मुलतत्ववादी असा मला सारे एकच भासतात.
कुठली तरी विचारधारा पकडुन (भले मग ती राजकीय अथवा सामजिक विचारधारा असु दे वा धार्मिक विचारधारा असु दे), आंधळेपणाने आपल्या विचारधारेची भक्ती करायची आणि आम्ही तुमच्या पेक्षा किती वेगळे आणि चांगले आहोत ह्यावरुन भांडायचे.
एखाद्या विचारधारेची गुलामगिरी पत्करायची आणि आपले विचार आणि मतं हे वज्रासारखे टणक बनवायचे, जरासुद्धा त्यात लवचिकता, दुस-याचे ऐकुन घेण्याची वृत्ती असले काही नाही. सगळं कसं फक्त black & white... चूक किंवा बरोबर. अरे? मी अशा लोकांना मतिमंद म्हणेन. पण बहुतांश लोकं हे असेच असतात.
आपल्याला नाही बुआ जमत असं... कुणाचं fan होणं सुद्धा जमत नाही... आपल्या स्वभावातचं नाही ते.

कुठलेच विचार आणि कुठलेच पंथ हे नेहमी प्रत्येक परिस्थितीत बरोबर असतातच असे नाही. आणि हे प्रत्येकाला समजले पाहीजे.
आणि विचार कुठलेही असले तरी त्याचे interpretation करणारा माणुस कसा आहे त्याची बौद्धिक कुवत काय आहे किंवा तो आपल्या सोयीनुसार, गरजेनुसार ते twist करुन वापरत तर नाही आहे ना हे देखिल महत्वाचे असते.

सोशल नेटवरकिंग साईट्स प्रचलीत होण्याआधी निवडणुकांचे एव्हडे स्तोम नव्हते. मतदानाच्या दिवशी फार तर फार कुटुंबातील व्यक्ती कुणाला मत देयचे वगैरे माफक एकमेकांशी बोलले तर बोलायचे. राजकारण असे घराघरात आले नव्हते.
मध्यमवर्ग तर राजकिय पक्ष आणि राजकारण ह्या दोन्ही बाबतित फारच उदासिन होता.
पण आता सोशल मिडिया मुळे राजकारण आणि राजकीय पक्ष हे घराघरात पोहोचले आहेत. तुम्ही कुठल्यातरी पक्षाचे असणे हे अगदी जरुरी झाले आहे.

सोशल नेटवर्किंग साईटसवर तुम्हाला कुठला ना कुठला tag असणं जरुरीचे आहे. आणि तुम्हाला इच्छा नसली, तुमची राजकीय मतं नसली तरी तुमच्या पोस्ट वरुन, कमेंट्स वरुन, तुमच्या जातीवरुन तुमचे classification कुठल्या ना कुठल्या पंथात हे लोकं करणारच.

अरे बाबांनो, मला कुठल्याच पक्षाचे, धर्माचे, विचारधारेचे समर्थन करायचे नाही आहे. मी कधी आस्तिक, कधी नास्तिक, कधी समाजवादी, कधी कम्युनीस्ट, कधी कट्टर हिंदुवादी कधी सेक्युलर, कधी राष्ट्र्प्रेमाने भारावलेली तर कधी हे विश्वचि माझे घर म्हणणारी आहे. मला केवळ आणि केवळ स्वत:च्या डोक्याने विचार करायचा आहे, कुठल्याही पंथाची, विचारधारेची गुलामगिरी नाही करायची आहे. पण असा choice च आता available नाही आहे. तुमचे वर्गीकरण केल्याशिवाय हि सोशल मिडीयावरची लोकं स्वस्थ बसणार नाहीत.
दुस-याचे विचार समजुन घेउन, त्याच्या विचारधारणेच्या चष्म्यातुन आपली विचारधारा पडताळुन पहाणे हे फारच बुद्धिमान आणि संयत माणसालाच जमु शकते बाकी सारे कुठल्या ना कुठल्या पंथात मेंढरासारखे फिरत असतात. वेळ जात नाही म्हणुन का, जगण्यासाठी अशा कुबड्यांची गरज असते म्हणुन हि मंडळी अशी अंधानुकरण करत असतात ते कळत नाही.

आणि आश्चर्य ह्याचे वाटते कि मोठे मोठे कलाकार, लेखक आणि दिग्गज मंडळी हि शेवटी कुठल्यातरी पंथातील गुलाम झालेलीच पाहीली मी. वाईट वाटते तेव्हा... पण हिच परिथिती आहे.
माणसाला जगण्यासाठी कुणीतरी गुरु, नेता, कुठलीतरी विचारधारा, कुठलातरी पंथ आणि त्याच्या कुबड्या ह्या लागतातच.
ह्या सर्व कुबड्या नाकारणा-यालाच मी खरे तर नास्तिक म्हणेन.

चांद

मीरा थी शाम कि दिवानी

और मै हु उस चांद कि दिवानी

निकलता है वोह हर पुनम कि रात

शायद मेरा हि दिल बेहलाने

तू ही मेरा यार है, मेरा हमनफ़स है

मेरी हर आह का खामोश पहेरेदार है

तुझसे कौनसे गिले शिकवे

तू ही तोह मेरे हर जख्म की दवां है

तुम्हारी जोगन बनु मै हर अमावस कि रात

तुम्हारे दिदार को तरसती हु मै हर अमावस कि रात

ए चांद अब सुरज भी लगे मुझे दुश्मन मेरा

अब तुही समझा इस दिन को जरा

तुझे हि चुना है मैने मेरा हमसफ़र

जो दे मुझे साथ हर नगर

मुझे किसी और कि क्यु हो तलाश

जब तुम्हारा शितल प्यार है हरदम मेरे साथ

बतादे उन तमाम मेरे आशिकोंको

कोई नही वर्षा-ए-रुह काबिल

वो तो है चांद कि दिवानी

बस वोही है एक उसके काबिल
Varsha

निर्मोही

जिंदगीके इस मोडपर ना किसीसे गिला है ना ही किसीसे शिकवा
ना हि ये जानने कि तमन्ना कि क्या तुमने मुझसे कभी सच में प्यार किया था?
अभी ना वोह पुनम के चांद से शिकवा है कि क्यु नही मेरा हमनफ़ज आज मेरे साथ है
अभी ना वोह हवा से, तारोंसे मेरे यार के लिए कोई संदेसा है
अभी ना वोह बेगानी, अकेली रातोंसे मुझे कुछ केहेना है
अभी ना वोह दिल जलाने, तडपने का कोई शौक है
अभी है तोह सिर्फ़ खुदको जानने कि तलफ़
खुदी से इश्क करने कि चाह
मै हि मजनु, मै हि लैला
मै हि ईश्वर, और मै हि भक्त
Varsha

प्रेम-बीम

तुला काय वाटतं मी तुझ्यावर प्रेम-बीम करते?
चल फ़ुट असं काही नाही
हा तर माझा एक विरंगुळा आहे.
तुझ्याविषय़ी विचार करणे, तुझ्याप्रेमामधे खंगणे हि सगळी ना माझी व्यसनं आहेत,
मनाला रिझविण्याची ती सगळी थेरं आहेत

तुला काय वाटतं मी तुझ्यावर प्रेम-बीम करते?
चल फ़ुट असं काही नाही
प्रेम म्हणजे नेमकी काय रे?
शेवटी सगळॆ स्वत:चीच कुठली तरी गरज भागविण्यासाठी असते सारे
तुला प्रेमपत्र लिहुन आनंद मला मिळतो, तुझ्यावर प्रेम करुन आनंद मला मिळतो,
तुझ्या विरहामधे व्याकुळ होउन, खोल खोल मनाची दरी मी गाठते
पण शेवटी ते मन माझच असतं ना, तो अनुभव माझाच असतो ना?

तुला काय वाटतं मी तुझ्यावर प्रेम-बीम करते?
चल फ़ुट असं काही नाही
तुझ्या भेटीनंतर माझ्या मनात शिल्लक राहीलेला तू मला बरेच काही देतो,
तो तुझ्यापेक्षा ब-याच वेळा वेगळा असतो
म्हणजे काय माझ्या मनातला तू शेवटी वेगळाच ना?
 तू तर फ़क्त एक निमित्त
शेवटी मीच, माझ्यासाठीच, माझ्या आत्म्यासाठीच
बाकी सारे शून्य

वर्षा २५.९.१२

यादें

यादोंका एक अच्छा है
वोह कभी बुढी नही होती
यादें देनेवाले बुढे हो जाते है, बदल भी जाते है
लेकीन यादे हमेशा जवां रहती है!

मुझे यादों मे रहना
ही अच्छा लगता है
क्युंकी यादें हमेशा मेरी होती है
अत्तर कि तरह वह अपनी खुशबु
बरकरार रखती है!

वर्षा ... Varsha 05-Jul-11

एक चित्र

एक होतं चित्र
आभासांच्या रंगात रंगविलेले
मुक्या भावनांना घेउन सजविलेले
स्वप्नांच्या गावाची सैर घडविणारे
ते होते एक अलौकीक चित्र

धुसर किनारे, अदृष्य लाटा
आणि आसमतांत भरलेले ते मधुर गीत
पण हे काय झालं, आभास विरले
आणि सत्याच्या रंगात मिसळुन गेले.
अदृष्य लाटांना आले सत्याच्या लाटेचे रंग
एव्हाना त्या सुंदर चित्राने कधी विद्रुप रुप धारण केले ते कळाले देखिल नाही.

वर्षा (Varsha 28-5-2011)
२८-५-११

पिक्चर परफेक्ट

सगळं कसं पिक्चर परफेक्ट आहे त्यांचं
छान घर, घरात फर्निचर
फ़र्निचरवर एक फोटो फ़्रेम
फ्रेममधे एक पिक्चर परफेक्ट फोटो
फोटोत नवरा-बायको-मुले ह्यांचा हसरा चेहरा
सगळ कसं अगदी परिकथेतल्या सारखे पिक्चर परफेक्ट
पण....
त्याच पिक्चर परफेक्ट घरात अजुन पण कुणीतरी रहातं
किंबहुना त्याचं आस्तित्व घरभर आहे
प्रामुख्याने आहे
पण बसं फोटॊ काढतांना त्यांनी त्याला मात्र बोलविले नाही.
तो आला तर मग फोटो पिक्चर परफेक्ट येणार नाही ना
आणि मग संसार सुद्धा पिक्चर परफेक्ट दिसणार नाही.
शेवटी त्यांना ह्या जगाच्या शोकेस मधे उभे रहायचे आहे
आणि शोकेस मधे फक्त आकर्षक गोष्टींनाच स्थान असते

Varsha